José Maria Usandizaga Soraluce (San Sebastián, 31 maart 1887 – San Sebastián, 6 oktober 1915) was een Spaanse pianist en componist.
Levensloop Usandizaga's talent werd al op vroege leeftijd duidelijk. Zijn moeder was pianiste en gaf hem zijn eerste lessen. Zijn vader was de consul van Uruguay. In 1896 meldden zijn ouders hem aan voor het Conservatorio Superior de Música de San Sebastián, waar hij studeerde bij Beltrán Pagola. Op zijn veertiende ging hij naar de Schola Cantorum de Paris, waar hij piano studeerde bij Gabriel Grovlez en Francis Planté en compositie bij Vincent d'Indy, en waar Charles Bordes zijn belangstelling voor de muziek van zijn geboorteland Baskenland met hem deelde.
Als begaafd pianist leek hij voorbestemd tot een solocarrière, totdat reumatische aandoeningen en een handkwetsuur hem het regelmatig spelen onmogelijk maakten. Daarom legde hij zich toe op het componeren, waarbij hij een voorkeur had voor Baskische thema's.
In 1906 keerde hij terug naar Spanje en werd al snel een van de leidende figuren in de theaterwereld, dankzij de impact van de opera’s die hij in zijn korte leven schreef, waarvan er twee na zijn dood werden voltooid door zijn broer Ramón. Hij stierf op 28-jarige leeftijd in zijn geboortestad aan tuberculose.
Composities Werken voor orkest 1904 Suite in A, op. 14 1906 Euskal festara, mars 1906 Irurak-bat, rapsodie, op. 35 1908 Fantasía, voor cello en piano (orkestratie samen met zijn broer, Ramón Usandizaga) 1912 Hassan y Melihah, fantastische dans Fantasía y Danza En la Mar Rhapsodie over drie Baskische liederen Symfonische ouverture op een Gregoriaans thema
Werken voor banda (harmonieorkest) 1906 Bidasoa Pantomima uit de opera "Las Golondrinas"
Muziektheater Opera's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1910 Mendi Mendiyan (Hoog in de bergen) 3 en epiloog 1910, Bilbao, Teatro Campos Eliseos de Bilbao José Power 1912 Costa brava 1918 La Llama (De vlam); voltooid door zijn broer Ramón Usandizaga 3 1918, San Sebastian Gregorio Martínez Sierra
Zarzuela Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1914 Las Golondrinas (De zwaluwen); samen met zijn broer Ramón Usandizaga 3 4 februari 1914, Madrid, Teatro Circo-Price de Madrid Gregorio Martínez Sierra, Santiago Rusiñol
Vocale muziek Werken voor koor Ume Zurtza (El Huérfano), voor sopraan, tenor, gemengd koor en orkest Itzayá, voor koor a capella Missa, voor vierstemmig koor
Kamermuziek (1905) Cuarteto de cuerdas, sobre temas populares vascos, strijkkwartet in G, Op. 31 Fantasía voor violoncello en piano (1908), later georkestreerd
Piano (1905) Pièces pour piano, Impromptu en La (1909) Rapsodia Vascongada (1910) Jota (1911) Hassan y Melihah, Fantasía-danza (1914) En la aldea están de fiesta
Publicaties Luis Villalba Muñoz: José María Usandizaga.... Madrid. Librería de la Viuda de Pueyo, 1918. 32 p. José Luis Ansorena Miranda: José María Usandizaga - Catálogos de compositores. Madrid. Fundación Autor y ERESBIL, Archivo de Compositores Vascos, 1998. 59 p.
Categorie:20e-eeuws componist Categorie:Spaans componist Categorie:Spaans pianist