Geertgen tot Sint Jans, tevens bekend als Gerrit van Haarlem was een Nederlands schilder, actief in Haarlem aan het eind van de vijftiende eeuw.
Levensloop Over zijn leven is weinig bekend. Hij zou in Leiden geboren zijn rond 1460/1465. Volgens Karel van Mander, in zijn Schilderboeck, was hij een lekenbroeder in het klooster van Sint Jan in Haarlem (waaraan hij zijn naam 'tot Sint Jans' dankte), was hij een leerling van Albert van Ouwater en stierf hij jong, op ongeveer achtentwintigjarige leeftijd.
Slechts twee panelen, geschilderd als beide zijden van een zijluik voor een altaarstuk voor de Janskerk in Haarlem en nu in het Kunsthistorisches Museum van Wenen, zijn met zekerheid van zijn hand. De stijl ervan is echter zo kenmerkend – slanke, popperige figuren met nogal eivormige hoofden met lang voorhoofd – dat een vijftiental andere schilderijen met wisselende zekerheid aan hem kunnen worden toegeschreven. Daarvan zijn er zes die in stijl sterk overeenkomen met de twee panelen uit Wenen, namelijk Opwekking van Lazarus, Johannes de Doper in de wildernis, Geboorte van Christus, Christus als Man van smarten, Maria met Kind en Aanbidding door de koningen (Cleveland). Andere aan Geertgen toegeschreven schilderijen zijn wellicht door hem op vroege leeftijd geschilderd, of door kunstenaars uit zijn omgeving gemaakt.Lammertse, in: Lammertse en Giltaij 2008, p. 77, 80.
Werken
Dit is een lijst van werken die worden toegeschreven aan Geertgen tot Sint Jans en zijn atelier.De titels zijn ontleend aan: Lammertse & Giltaij 2008 (Vroege Hollanders).
AfbeeldingTitelAfmetingenTechniekVerblijfplaats 150px De bewening van Christus Lammertse & Giltaij 2008, p. 78; Châtelet 1980, cat. 70 175 x 139 olieverf op paneel Wenen, Kunsthistorisches Museum 150px De lotgevallen van de beenderen van Johannes de Doper Lammertse & Giltaij 2008, p. 79; Châtelet 1980, cat. 71 172 x 139 olieverf op paneel Wenen, Kunsthistorisches Museum 150px De opwekking van Lazarus Lammertse & Giltaij 2008, cat. 3; Châtelet 1980, cat. 69 125 x 97 olieverf op paneel Parijs, Musée du Louvre 150px Johannes de Doper in de wildernis Lammertse & Giltaij 2008, cat. 4; Châtelet 1980, cat. 72 42 x 28 olieverf op paneel Berlijn, Gemäldegalerie 150px De geboorte bij nacht Lammertse & Giltaij 2008, cat. 5; Châtelet 1980, cat. 74 34 x 25,3 olieverf op paneel Londen, National Gallery 150px Christus als Man van Smarten Lammertse & Giltaij 2008, cat. 6; Châtelet 1980, cat. 76ofNood Gods Ridderbos & Van Veen 1995, p. 111-118 24,5 x 24 olieverf op paneel Utrecht, Museum Catharijneconvent 150px Maria met kind Lammertse & Giltaij 2008, cat. 7; Châtelet 1980, cat. 73 11,8 x 8,7 olieverf op paneel Milaan, Pinacoteca Ambrosiana 150px De aanbidding van de koningen (Cleveland) Lammertse & Giltaij 2008, cat. 8; Châtelet 1980, cat. 75 30,1 x 19,4 olieverf op paneel Cleveland, Cleveland Museum of Art 150px De aanbidding van de koningen (Amsterdam) (Geertgen en/of atelier)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 9; Châtelet 1980, cat. 86 91,5 x 72 olieverf op paneel Amsterdam, Rijksmuseum 150px De aanbidding van de koningen (Praag) met De verkondiging (Geertgen en atelier ?)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 10; Châtelet 1980, cat. + Fragment met Jozef 111,2 x 69,5 olieverf op paneel (triptiek) Praag, Národní galerieFrankfurt am Main, Historisches Museum 150px De heilige maagschap (atelier of navolger)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 11; Châtelet 1980, cat. 81 137,2 x 105,8 olieverf op paneel Amsterdam, Rijksmuseum 150px Maria met kind (Hollitscher-Madonna) (atelier of navolger)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 12; Châtelet 1980, cat. 84 83 x 53,5 olieverf op paneel Berlijn, Gemäldegalerie 150px De boom van Jesse (atelier of navolger)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 13; Châtelet 1980, cat. 93 89 x 59 olieverf op paneel Amsterdam, Rijksmuseum 150px Linkerluik: Kruisiging van Christus (atelier of navolger)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 14; Châtelet 1980, cat. 99B 26,8 x 20,5 olieverf op paneel Edinburgh, National Gallery of Scotland 150px Rechterluik: De verheerlijking van Maria (atelier of navolger)Lammertse & Giltaij 2008, cat. 14; Châtelet 1980, cat. 99A 26,8 x 20,5 olieverf op paneel Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen 150px Sint-Bavo (waarschijnlijk een fragment van een drieluik) (Geertgen of navolger)Châtelet 1980, cat. 83 (als: geschilderd door een navolger); zie RKD (door Geertgen) 81 x 52 olieverf op paneel Sint-Petersburg, Hermitage
Zie ook Schilderkunst in Haarlem
Literatuur
, 1980 (1988), Early Dutch Painting. Painting in the Northern Netherlands in the Fifteenth Century (vertaald uit het Frans), Lausanne, Montreux fine art publications , 1995, Om iets te weten van de oude meesters, Nijmegen, Sun / Heerlen, Open Universiteit , 2000, Nederlandse kunst 1400-1600, Zwolle, Waanders / Amsterdam, Rijksmuseum , 2001, The Holy Kinship. A medieval masterpiece, Zwolle, Waanders / Amsterdam, Rijksmuseum , 2002, De schilderijen van Museum Catharijneconvent, Zwolle, Waanders / Utrecht, Museum Catharijneconvent, p. 48-49 (Man van Smarten, ca. 1490) , 2006, De schilderkunst der Lage Landen. Deel 1. De middeleeuwen en de zestiende eeuw, Amsterdam University Press , 2008, Vroege Hollanders. Schilderkunst van de late Middeleeuwen (Tentoonstellingscatalogus Museum Boijmans-van Beuningen), Rotterdam / Museum Boijmans-van Beuningen
Categorie:Nederlands kunstschilder Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 15e eeuw Categorie:15e-eeuws schilder