Lelystad Airport, tot 1993 Vliegveld Lelystad, is een vliegveld bij Lelystad in de provincie Flevoland. Lelystad Airport wordt geëxploiteerd door N.V. Luchthaven Lelystad, een volledige dochteronderneming van Royal Schiphol Group. De luchthaven wordt gebruikt voor algemene luchtvaart. Van de twaalf kleine vliegvelden die het CBS onderscheidt, had Lelystad Airport in 2025 met bijna 82.000 de meeste vliegtuigbewegingen; 54,3 procent daarvan bestond uit les- en oefenvluchten.
Voor de voorgenomen uitbreiding met groot luchtverkeer werd in 2015 het Luchthavenbesluit Lelystad vastgesteld. In de toelichting bij dat besluit werd uitgegaan van een gefaseerde ontwikkeling naar uiteindelijk 45.000 vliegtuigbewegingen met groot luchtverkeer. De geplande ingebruikname voor commerciële luchtvaart heeft niet plaatsgevonden; volgens het kabinet staat het geldende luchthavenbesluit nog geen commerciële vluchten toe.
Op 30 januari 2024 nam de Tweede Kamer een motie aan waarin de regering werd verzocht met een voorstel te komen om Lelystad Airport definitief niet te openen voor commerciële burgerluchtvaart. In het coalitieakkoord van 2026 werd vervolgens afgesproken Lelystad Airport in gebruik te nemen voor jachtvliegtuigen van Defensie en voor 10.000 vliegtuigbewegingen met groot handelsverkeer, op voorwaarde dat aan alle wettelijke vereisten wordt voldaan, waaronder het beschikken over een natuurvergunning. Het kabinet streeft naar civiele ingebruikname in oktober 2027. Volgens de Kamerbrief van april 2026 is die afhankelijk van drie parallelle trajecten: het verkrijgen van een natuurvergunning, wijziging van het luchthavenbesluit en afronding van de operationele voorbereidingen. In juli 2026 was nog niet beslist op de aanvraag voor een natuurvergunning. De Rechtbank Gelderland droeg de minister op binnen 21 weken na verzending van de uitspraak alsnog een besluit op de aanvraag bekend te maken.
Geschiedenis Tijdens de inpoldering van Flevoland werden vliegtuigen onder meer gebruikt om riet in te zaaien; daarvoor werden meerdere grasbanen in de provincie gebruikt. In 1973 opende Vliegveld Lelystad voor algemene luchtvaart. De start- en landingsbaan was aanvankelijk onverhard en werd in 1981 verhard; in 1991 werd zij verlengd. In 1993 werd Vliegveld Lelystad onderdeel van Royal Schiphol Group en kreeg het de naam Lelystad Airport.
Ontwikkeling voor groot handelsverkeer Na de overname door Schiphol werden plannen ontwikkeld om Lelystad Airport ook voor groot handelsverkeer (commerciële luchtvaart) te gebruiken. In het advies van de Alderstafel over Schiphol uit 2008 werd gezocht naar ruimte voor 70.000 vliegtuigbewegingen met niet-mainportgebonden verkeer op de regionale luchthavens Eindhoven en Lelystad. In 2009 kreeg Hans Alders opdracht te onderzoeken welke rol beide luchthavens daarin konden vervullen. Voor Lelystad adviseerde hij in 2012 een gefaseerde ontwikkeling naar uiteindelijk 45.000 vliegtuigbewegingen met groot luchtverkeer: eerst 25.000 en daarna, na evaluatie, een tweede tranche tot 45.000.
Een door Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) in 2009 uitgevoerde verkenning wees op belangrijke knelpunten bij de inpassing in het bestaande luchtruim. Volgens LVNL was het beschikbare luchtruim te klein om aan alle ontwerpdoelstellingen voor de volledige ontwikkeling van Lelystad te voldoen; dit kon onder meer gevolgen hebben voor de punctualiteit en betrouwbaarheid van verkeer van en naar Lelystad of Schiphol en voor de te gebruiken vlieghoogtes. LVNL adviseerde in deze verkenning echter niet om af te zien van de ontwikkeling van Lelystad Airport. Het rapport zelf werd destijds niet gepubliceerd en kwam in 2017 via het televisieprogramma Zembla publiek beschikbaar. Het kabinet stelde naar aanleiding daarvan dat de verkenning wel aan de Alderstafel was besproken en dat het bestaan ervan in 2009 aan de Tweede Kamer was gemeld.
Op 12 maart 2015 stelde de regering het Luchthavenbesluit Lelystad vast; het trad op 1 april 2015 in werking. Het besluit legde onder meer de ruimtelijke indeling en beperkingengebieden van de luchthaven vast en ging voor de toekomstige ontwikkeling uit van een scenario met uiteindelijk 45.000 vliegtuigbewegingen met groot luchtverkeer. Het ondernemingsplan van Lelystad Airport raamde de investeringen voor de gefaseerde ontwikkeling destijds op in totaal 90 miljoen euro.
Op 18 januari 2017 verklaarde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State de beroepen tegen het bestemmingsplan Lelystad – Uitbreiding luchthaven ongegrond. Het bestemmingsplan maakte overeenkomstig het luchthavenbesluit de verlenging van de start- en landingsbaan van 1.250 naar 2.700 meter en de verbreding van 30 naar 45 meter mogelijk, evenals de bouw van een passagiersterminal. De Afdeling oordeelde onder meer dat de gemeenteraad op basis van het verrichte onderzoek ervan mocht uitgaan dat de natuurlijke kenmerken van de betrokken Natura 2000-gebieden niet zouden worden aangetast. De uitbreiding was bedoeld om de luchthaven geschikt te maken voor middelgroot luchtverkeer met narrow-body-toestellen zoals de Boeing 737 en Airbus A320.
De eerste geplande datum voor ingebruikname door groot handelsverkeer was 1 april 2018. Eind 2016 concludeerde LVNL echter dat de benodigde luchtverkeersdienstverlening en de aansluiting van de routes op het hogere luchtruim niet tijdig konden worden gerealiseerd. In februari 2017 werd de geplande opening daarom verschoven naar 1 april 2019.
In 2017 kwamen fouten aan het licht in invoergegevens die waren gebruikt voor de geluidsberekeningen in het milieueffectrapport uit 2014. Het ging onder meer om de stuwkracht van bepaalde landende vliegtuigen en de veronderstelde vlieghoogtes. Het ministerie liet daarop het milieueffectrapport actualiseren en nam daarin ook de tijdelijke aansluitroutes op die nodig waren zolang het Nederlandse luchtruim nog niet was heringedeeld. De Commissie voor de milieueffectrapportage concludeerde in april 2018 dat het geactualiseerde MER alle essentiële informatie over de geactualiseerde milieueffecten bevatte. Zij wees er daarbij op dat bij de tijdelijke aansluitroutes langdurig op relatief geringe hoogte kon worden gevlogen en dat het MER ervan uitging dat deze routes niet meer nodig zouden zijn wanneer het aantal van 10.000 vliegtuigbewegingen werd bereikt.
Vanwege de nog benodigde actualisatie en toetsing van het MER, de validatie van de aansluitroutes, de wijziging van het luchthavenbesluit, de voorbereiding van de luchtverkeersleiding en andere procedures besloot minister Cora van Nieuwenhuizen in februari 2018 niet langer vast te houden aan opening op 1 april 2019. Zij achtte ingebruikname in 2020 toen realistisch. Voor de eerste jaren werd uitgegaan van een geleidelijke groei van 4.000 naar 7.000 en vervolgens 10.000 vliegtuigbewegingen; verdere groei vereiste volgens het toenmalige plan een herziening van het luchtruim.
Ondertussen werd de luchthaven fysiek aangepast. In 2017 werd de start- en landingsbaan verlengd en werd de verkeerstoren verhoogd. Ook werd een passagiersterminal aangelegd. Op 7 november 2019 werd Lelystad Airport een gecontroleerde luchthaven en begon LVNL luchtverkeersleiding te geven aan het bestaande kleine verkeer. Deze zogenoemde inregelperiode was bedoeld als voorbereiding op een eventuele latere ingebruikname door groot handelsverkeer.
Uitstel en verdere besluitvorming Op 2 juli 2019 maakte de minister bekend dat ook opening in april 2020 niet haalbaar was. Kort daarvoor had de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het Programma Aanpak Stikstof (PAS) onverbindend geacht als basis voor toestemming voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken. Volgens het ministerie moest ook voor Lelystad Airport worden onderzocht welke gevolgen dit voor de benodigde toestemming had; dat onderzoek paste niet binnen de planning voor april 2020.
Op 31 maart 2020 schoof het kabinet de voorziene opening vervolgens door naar november 2021. Directe aanleiding was de coronacrisis, waardoor het vliegverkeer op Schiphol sterk was afgenomen en volgens het kabinet op korte termijn geen behoefte bestond aan Lelystad als overloopluchthaven. Het uitstel betekende volgens de minister bovendien dat de toen voorziene tijdelijke lage aansluitroutes bij opening niet meer nodig zouden zijn.
Na de val van het kabinet-Rutte III werd de parlementaire behandeling van de ontwerpwijziging van het luchthavenbesluit in 2021 controversieel verklaard. Daardoor werd die wijziging dat jaar niet door de Tweede Kamer behandeld en werd de geplande ingebruikname in november 2021 niet gerealiseerd.
In maart 2022 concludeerde de minister na verificatie dat de eerdere PAS-melding voor Lelystad Airport niet voor legalisatie in aanmerking kwam. Dit was geen afwijzing van de lopende natuurvergunningaanvraag; voor ingebruikname voor groot handelsverkeer bleef een reguliere vergunningprocedure nodig. In juni 2022 besloot het kabinet-Rutte IV dat niet vóór de zomer van 2024 een nieuw besluit over de eventuele opening zou worden genomen. Het kabinet noemde het beschikken over een natuurvergunning en het oplossen van de lage vliegroutes daarbij als voorwaarden.
Op 30 januari 2024 nam de Tweede Kamer een nader gewijzigde motie-Teunissen c.s. aan waarin de regering werd verzocht met een voorstel te komen om Lelystad Airport definitief niet te openen voor commerciële burgerluchtvaart en een alternatief voor een maatschappelijke investering in de regio te presenteren.
De mogelijke functie van de luchthaven veranderde opnieuw toen het kabinet in 2025 Lelystad Airport aanwees voor de ruimtelijke inpassing van extra jachtvliegtuigcapaciteit van Defensie. In het coalitieakkoord van 2026 werd vervolgens afgesproken de luchthaven te gebruiken voor jachtvliegtuigen en voor 10.000 vliegtuigbewegingen met groot handelsverkeer, mits aan de wettelijke vereisten wordt voldaan. Voor de civiele ingebruikname noemde het kabinet drie nog af te ronden trajecten: het verkrijgen van een natuurvergunning, wijziging van het luchthavenbesluit en de operationele voorbereiding. Onder voorbehoud daarvan werd oktober 2027 als streefdatum genoemd.
Verkeersverdelingsregel en selectiviteitsbeleid Om Lelystad Airport binnen het selectiviteitsbeleid als overloopluchthaven van Schiphol te laten functioneren, ontwikkelde het kabinet een verkeersverdelingsregel (VVR). Een eerste regeling werd op 12 juli 2018 bij de Europese Commissie aangemeld. De Nederlandse autoriteiten trokken die aanmelding op 4 december 2018 in. De minister meldde in januari 2019 dat de Commissie had aangegeven dat het voorstel niet in overeenstemming was met de Europese regelgeving; volgens de minister stelde het Europese kader onder meer eisen aan non-discriminatie, proportionaliteit en vrije markttoegang.
Op 20 december 2018 nam de Tweede Kamer de motie-Laçin c.s. aan, waarin de Kamer uitsprak geen autonome groei en geen vracht op Lelystad Airport toe te staan.
Nederland meldde op 29 maart 2019 een aangepaste VVR bij de Europese Commissie aan. De Commissie keurde de regeling op 24 september 2019 goed op grond van artikel 19 van Verordening (EG) nr. 1008/2008. In de aangepaste regeling bleef verplaatsing van vluchten van Schiphol naar Lelystad vrijwillig. De Europese regels voor de verdeling van slots blijven daarbij van toepassing; aanvullend daarop kunnen luchtvaartmaatschappijen voorrang krijgen bij de toewijzing van slots op Lelystad wanneer zij daarvoor historische Schiphol-slots voor punt-tot-puntvluchten overdragen of deze voortaan voor transfervluchten gebruiken. De regeling bevat geen bestemmingenlijst voor Lelystad Airport.