Binnen het schaken is de Franse verdediging een opening die haar naam kreeg na een correspondentiepartij in 1834 tussen Londen en Parijs. De beginzetten zijn 1. e4 e6. Met deze zet laat de zwartspeler een deel van het centrum aan wit over, hij speelt een solide verdediging maar heeft iets minder speelruimte.
De Franse opening is ingedeeld bij de halfopen spelen en valt onder ECO-code C00. Voordien was deze verdediging al bekend dankzij Lucena, die haar als eerste in de vijftiende eeuw bestudeerd heeft. Ook anderen analyseerden deze veel gespeelde opening, zoals Aljechin, Chatard, McCutcheon, Nimzowitsch, Rubinstein, Tarrasch en Winawer. Michail Botvinnik, David Bronstein, Tigran Petrosjan en vooral Viktor Kortsjnoj hebben de Franse verdediging veel gespeeld.
Frans 1.e4 e6 (diagram) Steinervariant 1.e4 e6 2.c4 Spielmannvariant 1.e4 e6 2.b3 Tartakowervariant 1.e4 e6 2.g3 Koningsindische aanval 1.e4 e6 2.d3 Steinitzaanval 1.e4 e6 2.e5 Labourdonnaisvariant 1.e4 e6 2.f4 vleugelgambiet 1.e4 e6 2.Pf3 d5 3.e5 c5 4.b4 pelikaanvariant 1.e4 e6 2.Pc3 d5 3.f4 twee paarden variant 1.e4 e6 2.Pc3 d5 3.Pf3 Chigorinvariant 1.e4 e6 2.De2 Lengfellner 1.e4 e6 2.d4 d6 St George 1.e4 e6 2.d4 a6 Schlechtervariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Ld3 Alapinvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Le3 afruilvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e×d5 e×d5 Svenonius-variant 1.e4 e5 2.d4 d5 3.e×d5 e×d5 4.Pc3 Pf6 5.Lg5 Bogoljubovvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e×d5 e×d5 4.Pc3 Pf6 5.Lg5 Pc6 Kasparovvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e×d5 e×d5 4.Pf3 Schlechtervariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Ld2 doorschuifvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 Steinitzmethode 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.dc Nimzowitschvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.Pf3 Wadevariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.c3 Db6 5.Pf3 Ld7 Euwevariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.c3 Pc6 5.Pf3 Ld7 Milner-Barrygambiet 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.c3 Pc6 5.Pf3 Db6 6.Ld3 c×d4 7.c×d4 Ld7 8.o-o P×d4 Hergertgambiet 1.e4 e6 2.d4 d5 3.c3 Diemer-Duhmgambiet 1.e4 e6 2.d4 d5 3.c4 Tarraschvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2 Haberditzvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2 f5 Guimardvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2 Pc6 4.Pgf3 Pf6 Botwinnikvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2 Pf6 4.e5 Pfd7 5.Ld3 c5 6.c3 b6 Marshallvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 c5 Rubinsteinvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 d×e4 Boleslavskyvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.e5 Pfd7 5.f4 c5 6.Pf3 Pc6 7.Le3 Stofzuigervariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.e5 Pfd7 5.f4 c5 6.Pf3 Pc6 7.Le3 c×d4 8. P×d4 Lc5 9. Dd2 P×d4 10. L×d4 L×d4 11. D×d4 Db6 12. D×b6 P×b6 Steinitzvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.e5 Pfd7 5.f4 c5 6.d×c5 Burnvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 d×e4 MacCutcheonvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Lb4 Tsjigorinvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Lb4 5.e5 h6 6.ef Bernsteinvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Lb4 5.e5 h6 6.Lh4 Laskervariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Lh4 5.e5 h6 6.Ld2 Lc3 7.bc Pe4 8.Dg4 g6 klassieke variant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Le7 Tartakowervariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Le7 5.e5 Pe4 Chatard-Aljechinvariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 Le7 5.e5 Pfd7 6.h4 Winawervariant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Lb4 Aljechingambiet 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Lb4 4.Pe2 de 5.a3 Lc3 Armeense variant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Lb4 4.e5 c5 5.a3 La5 Petrosianvariant 1.e4 e6 2.d4 d5. 3.Pc3 Lb4 4.e5 Dd7 vergiftigde pion variant 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Lb4 4.e5 c5 5.a3 L×c3† 6.b×c3 Pe7 7.Dg4 Dc7 8.D×g7
Zie ook Lijst van veelgespeelde schaakopeningen
Franse opening