Elizabeth Cleghorn Gaskell (Kensington and Chelsea, 29 september 1810 - Holybourne (Hampshire), 12 november 1865) is een Britse schrijfster uit de victoriaanse periode die vooral realistische romans schreef over eigentijdse sociale problemen. Ze werd in 1810 geboren te Chelsea, Londen.
thumb|links|Mrs. Gaskell's grave, Knutsford, Cheshire East, United Kingdom Na de dood van haar moeder werd ze naar het plattelandsdorpje Knutsford in Cheshire gestuurd waar haar tante haar opvoedde. Op 21-jarige leeftijd trouwde ze met William Gaskell, een predikant uit Manchester. Toen hun enige zoon stierf op eenjarige leeftijd werd Gaskell depressief. Haar echtgenoot moedigde haar aan te schrijven vanwege de therapeutische waarde ervan. Dit schrijven resulteerde in haar debuutroman, Mary Barton: A Tale of Manchester Life. Deze roman gaat over het harde leven van de arbeidersklasse in Manchester. Haar bekendste roman is North and South over het contrast tussen het geïndustrialiseerde Noorden van Engeland en het agrarische Zuiden en het zoeken naar een compromis tussen die twee werelden. Wederzijds begrip en empathie zijn hier sleutelwoorden.
thumb|A commemorative plaque in honour of Elizabeth Gaskell, who lived at 84 Plymouth Grove, Manchester, from 1850 until her death in 1865. Charles Dickens publiceerde verscheidene van haar verhalen in zijn magazines Household Words en All the Year Round. Hij noemde haar 'My Dear Sheherazade'.
Gaskell raakte bevriend met collegaschrijfster Charlotte Brontë. Toen Charlotte in 1855 stierf, vroeg haar vader, Patrick Brontë, aan Gaskell een biografie van zijn dochter te schrijven. Life of Charlotte Brontë is nog altijd een van de beste Engelse biografieën ooit. Volgens Juliet Barker, die in 1994 zelf een biografie van de Brontës schreef met belangrijk nieuw materiaal, is het 'echter wel een meesterwerk met schoonheidsfoutjes' omdat Gaskell 'wat zij als feiten van Charlottes leven beschouwde, te gemakkelijk met de thema's van haar eigen romans' identificeerde. Het sociale isolement van het gezin werd overdreven, vader Brontë werd ten onrechte afgeschilderd als een onbuigzame excentriekeling en Charlotte 'als de tot martelares gemaakte heldin van een tragisch leven'. Maar 'dat de mythe is blijven bestaan is te danken aan de beeldende kracht' van de schrijfster.J. Barker, "De Brontës, een biografie over de familie Brontë", De Bezige Bij biografie, pp. 593-594 (1997)
thumb|links|First edition North and South, 1855 Bibliografie Mary Barton: A Tale of Manchester Life (1848). Vol. I (Digitale versie) Vol. II (Digitale versie). Vert. als: Mary Barton. Een verhaal uit Manchester. Amsterdam, 1949. Ie deel (Digitale versie); IIe deel (Digitale versie) Ruth. A novel (1853) Vol. I (Digitale versie). Vol. II (Digitale versie) Cranford (1853) (Digitale versie). Vert. als: Cranford. Amsterdam, Kraay, 1854 (Digitale versie). Vert. door Clara Eggink. Baarn, Boekerij, 1947 (Digitale versie). Vert. door Akkie de Jong. Leeuwarden, Company of Books, 2008 Lizzie Leigh; and other tales (1855) (Digitale versie). Vert. door P. van Os als: Lizzie Leigh en andere verhalen. Sneek, Van Druten en Bleeker, 1857 (Digitale versie) North and South (1855) (Digitale versie). Vert. door C.M. Mensing als: Noord en Zuid. Middelburg, 1857. I deel (Digitale versie); II deel (Digitale versie). Vert. door Akkie de Jong. Benthuizen, Astoria Uitgeverij, 2021 Life of Charlotte Brontë (1857) (Digitale versie) My lady Ludlow (1858) A dark night's work (1863) (Digitale versie). Vert. als: Een werk der duisternis. Haarlem, Erven F. Bohn, 1864 (Digitale versie) Sylvia's lovers (1863, second edition) Vol. I (Digitale versie). Vol. II (Digitale versie). Vol III (Digitale versie) Vert. door P.A. Tiele als: Medeminnaars. Haarlem, Erven F. Bohn, 1864. Eerste deel (Digitale versie); Tweede deel (Digitale versie) Wives and Daughters. An every-day story (1866) Vol. I (Digitale versie); Vol. II (Digitale versie): haar laatste en nog onvolledige roman, in 1999 door de BBC verfilmd tot Wives and Daughters. Vert. door Mevr. Van Westrheene als: Vrouwen en dochters. Een verhaal. Te Sneek, bij Van Druten & Bleeker, 1868 (Digitale versie) A dark night's work and other stories (1992). Oorspr. uitg. van de afzonderlijke verhalen: resp. 1863, 1847, 1862, 1853, 1861 The Moorland cottage and other stories (1995). Oorspr. uitg. van de afzonderlijke verhalen: resp. 1850 en 1847-1863
Literatuur Ellis H. Chadwick. Mrs. Gaskell. Haunts, homes, and stories. London, Pitman, 1910 (Digitale versie) Johanna J. van Dullemen. Mrs. Gaskell. Novelist and biographer. Amsterdam, 1924. Proefschrift Amsterdam (Digitale versie) Gerald DeWitt Sanders. Elizabeth Gaskell. New Haven, Yale University Press, 1929 (Digitale versie) Edgar Wright. Mrs. Gaskell The basis for reassessment. London, 1965 Arthur Pollard. Mrs Gaskell. Novelist and biographer. Manchester, Univ. Press, 1965 J. A. V. Chapple and Arthur Pollard (ed.). The letters of Mrs. Gaskell. Manchester, Manchester University Press, 1966 John Geoffrey Sharps. Mrs. Gaskell's observation and invention. A study of her non-biographic works. Arundel, Linden Press, 1970 W.A. Craik. Elizabeth Gaskell and the English provincial novel. London, Methuen, 1975 Winifred Gérin. Elizabeth Gaskell. A biography. Oxford, The Clarendon Press, 1976 Robert L. Selig. Elizabeth Gaskell, A reference guide. Boston, Mass. G.K. Hall, 1977 Enid L. Duthie. The themes of Elizabeth Gaskell. London, The Macmillan Press, 1980 Monica Correa Fryckstedt. Elizabeth Gaskell's "Mary Barton" and "Ruth". A challenge to Christian England. Uppsala, The university. Tevens proefschrift Uppsala Jenny Uglow. Elizabeth Gaskell. A habit of stories. London, Faber and Faber, 1993 Terence Wright. Elizabeth Gaskell, "We are not angels. Realism, gender, values. Basingstoke, Macmillan Press, 1995 John Chapple. Elizabeth Gaskell. The early years. Manchester, Manchester University Press, 1997 John Chapple & Alan Shelston. Further letters of Mrs Gaskell. Manchester, Manchester University Press, 2000
Categorie:Brits schrijver